W pogoni za krwią. Polityka Heinricha Himmlera wobec „dzieci dobrej rasy” na terenie okupowanej Polski podczas II wojny światowej – zarys problematyki

Alicja Bartnicka (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, ORCID 0000-0001-7526-8325)

[PDF]

Abstrakt: Niniejszy artykuł skupia się na przedstawieniu polityki Heinricha Himmlera, komisarza Rzeszy do spraw umacniania niemczyzny, wobec dzieci polskich podczas II wojny światowej. W ramach wprowadzenia do problematyki w pierwszej kolejności scharakteryzowano poglądy Himmlera wobec rodzin SS-manów i jego zalecenia dotyczące liczby posiadanego przez nich potomstwa. Następnie opisano wytyczne Reichsführera SS względem małoletnich na podbitych terytoriach wschodnich oraz ich realizację – od selekcji dzieci, której zadaniem było określenie wartości rasowej poszczególnych jednostek, po ich późniejsze skierowanie do Rzeszy w celach germanizacyjnych. W tekście nakreślono także losy tych małoletnich, którzy zostali uznani za niezdatnych do zniemczenia. Odrębny wątek stanowiły powojenne rozliczenia sprawców odpowiedzialnych za wdrażanie wytycznych Himmlera, a także próby rewindykacji dzieci podejmowane przez polskiego prawnika Romana Hrabara. Zawarte w artykule rozważania stawiają w centrum uwagi przede wszystkim małoletnich z terenów przedwojennej Rzeczypospolitej, ponieważ były one pierwszą i najbardziej poszkodowaną grupą spośród dzieci z krajów Europy Wschodniej, którą objęto wytycznymi germanizacyjnymi Reichsführera SS.

Słowa kluczowe:  Heinrich Himmler, Lebensborn, II wojna światowa, polityka wobec dzieci, Germanizacja

Abstract: This article examines Heinrich Himmler’s policy towards Polish children during the Second World War in his capacity as Reich Commissioner for the Consolidation of German Nationhood. As an introduction, it outlines Himmler’s views on SS families and his directives concerning the number of children expected of SS men. It then discusses the guidelines issued by the Reichsführer-SS regarding minors on the conquered eastern territories and the ways in which these directives were implemented – from the racial selection of children, intended to determine their supposed “racial value”, to their subsequent deportation to the Reich for the purposes of Germanisation. The text also highlights the fate of those children who were deemed unsuitable for assimilation. A separate section addresses the post-war prosecution of those responsible for executing Himmler’s directives, as well as the tireless efforts of the Polish lawyer Roman Hrabar, who spearheaded the campaign to repatriate these abducted children. The article focuses primarily on minors from the pre-war territories of the Second Polish Republic. They were the first, and arguably the most severely affected, group of children in Eastern Europe to be targeted by the Reichsführer-SS’s Germanisation policies.

Keywords: Heinrich Himmler, Lebensborn, Second World War, policies towards children, Germanisation