„Nie ma dzieci, są ludzie”. Korczakowskie rozumienie dzieciństwa i wychowania

Agnieszka Suplicka (Uniwersytet w Białymstoku, ORCID 0000-0002-7107-0327)

[PDF]

 Abstrakt: Artykuł poświęcony jest życiu, działalności i myśli pedagogicznej Janusza Korczaka (Henryka Goldszmita) – wybitnego pedagoga, lekarza, pisarza i rzecznika praw dziecka. Ukazuje go jako postać o niezwykle konsekwentnym humanizmie, realizującą swoją misję wychowawczą.

Tekst przedstawia biografię Korczaka, zwracając uwagę na jego doświadczenia dzieciństwa, edukację, wczesne zainteresowania pedagogiczne oraz drogę zawodową, łączącą medycynę, dzia­łalność społeczną, literacką i wychowawczą. Szczególne miejsce zajmuje jego praca w Domu Sierot oraz w placówce Nasz Dom, gdzie w praktyce realizował nowatorską wizję wychowania. Ważnym wątkiem jest korczakowska koncepcja wychowania jako procesu całościowego, opartego na miłości, odpowiedzialności, obserwacji i empirycznym poznaniu dziecka. Osobny fragment poświęcony jest heroicznej postawie Korczaka w czasie II wojny światowej, jego pracy w getcie warszawskim oraz decyzji, by pozostać z dziećmi Domu Sierot aż do końca, co zakończyło się wspólną deportacją do obozu zagłady w Treblince w sierpniu 1942 r.

Myśl pedagogiczna Korczaka przedstawiona jest jako system nieustannie ewoluujący wraz ze zmieniającą się rzeczywistością społeczną, a zarazem jako trwałe dziedzictwo humanistyczne. Autorka podkreśla aktualność korczakowskich idei, które mimo upływu czasu pozostają ważnym punktem odniesienia dla współczesnej refleksji pedagogicznej.

Słowa kluczowe: Janusz Korczak, pedagogika, dziecko, prawa dziecka, wychowanie

Abstract: This article examines the life, work and pedagogical thought of Janusz Korczak (Henryk Goldszmit) – a pioneering educator, physician, writer and advocate for children’s rights. He is presented as a figure of unwavering humanism, profoundly committed to a lifelong educational mission. The text outlines Korczak’s biography, highlighting his childhood experiences, schooling and early interests, as well as a professional path that integrated medicine, social activism, literature and educational practice. Central to the narrative is his work at Dom Sierot [Orphan House] and the Nasz Dom [Our House] institution, where he put his innovative vision of education into practice. A key theme is Korczak’s concept of upbringing as a holistic process grounded in love, respon­sibility and the empirical observation of the child. A separate section is dedicated to Korczak’s heroic stance during the Second World War, his work in the Warsaw Ghetto, and his decision to remain with the children of the Orphan House until the very end. Korczak’s pedagogical ideas are presented as a system that evolved alongside changing social realities, while also forming a lasting humanistic legacy. Th e author emphasises the enduring relevance of Korczak’s thought, which remains a vital point of reference for contemporary pedagogical reflection.

Keywords: Janusz Korczak, pedagogy, child, children’s rights, upbringing